Bụi xi măng, mạt gỗ, mạt sắt khi mài cắt là nguyên nhân hay gặp nhất gây đỏ mắt, xước giác mạc ở công trường và xưởng sản xuất. Chọn kính bảo hộ chống bụi nghe đơn giản, nhưng nhiều người mua kính hở hai bên rồi vẫn bị bụi bay vào mắt, hoặc mua kính kín mà đeo mười phút đã mờ hơi nước. Bài này giúp bạn chọn đúng kiểu kính theo loại bụi, đúng màu tròng theo nơi làm việc và giữ kính luôn trong.
Bụi vào mắt từ đâu?
Bụi không chỉ bay thẳng vào mặt. Với bụi mịn, bụi bay lơ lửng, hạt có thể len vào từ hai bên thái dương, từ phía dưới gò má, thậm chí từ trên trán khi cúi người. Vì vậy, khả năng che chắn của kính quyết định nhiều hơn độ dày tròng kính.
Hai kiểu kính bảo hộ chống bụi: hở và kín
| Tiêu chí | Kính dạng hở (kiểu mắt kính) | Kính dạng kín (ôm mặt) |
|---|---|---|
| Che chắn | Phía trước và một phần hai bên | Kín quanh mắt, có viền mềm áp vào da |
| Hợp với | Hạt lớn bắn thẳng: mài, cắt, khoan, cắt cỏ | Bụi mịn, bụi lơ lửng: trộn vữa, chà nhám, phá dỡ, xưởng gỗ |
| Độ thoáng | Rất thoáng, ít mờ | Dễ mờ hơn, nên chọn loại chống đọng sương |
| Đeo kèm kính cận | Khó | Nhiều mẫu đeo trùm được bên ngoài kính cận |
Cách chọn nhanh: hạt to, bắn theo một hướng thì kính hở là đủ. Bụi mịn, nhiều hướng thì dùng kính kín.
Chọn màu tròng kính
- Tròng trong suốt: dùng trong nhà, xưởng, ca đêm. Đây là loại phổ biến nhất.
- Tròng xám, khói: giảm chói khi làm việc ngoài trời nắng.
- Tròng vàng: tăng độ tương phản trong điều kiện thiếu sáng, trời âm u.
Không dùng tròng tối màu trong nhà xưởng thiếu sáng vì dễ vấp ngã, va vào máy. Kính râm thời trang cũng không thay được kính bảo hộ vì tròng mỏng, dễ vỡ.
Ký hiệu “AF” trên kính bảo hộ chống bụi nghĩa là gì?
AF (anti-fog) là lớp phủ chống đọng sương. Khi làm việc nặng, mồ hôi và hơi thở làm tròng kính mờ, người đeo có xu hướng tháo kính ra, và đó là lúc bụi bay vào mắt. Với kính kín hoặc khi làm việc ở nơi nóng ẩm, nên chọn tròng có chống đọng sương. Ví dụ dòng kính bảo hộ 3M SF401AF và 3M SF301AF có lớp chống đọng sương.
Gợi ý chọn kính theo công việc
- Thợ xây, trộn vữa, trát tường: kính kín, vì bụi xi măng mịn và có tính kiềm, gây bỏng mắt.
- Thợ mộc, chà nhám, cưa gỗ: kính kín cho chà nhám; kính hở ôm sát cho cưa, bào.
- Thợ cơ khí mài, cắt: kính hở có che hai bên, kết hợp tấm che mặt khi mài nhiều tia lửa.
- Công nhân cắt cỏ, làm vườn: kính hở tròng trong hoặc xám.
- Kho bãi, bốc xếp bụi bao bì: kính hở nhẹ, thoáng, đeo được lâu.
Đeo kính thế nào để không bị bụi lọt vào?
- Chỉnh gọng hoặc dây đeo sao cho kính áp sát mặt, không có khe hở lớn ở thái dương.
- Với kính kín, kéo dây đeo vừa chặt, viền mềm áp đều quanh mắt.
- Đeo kính trước khi bắt đầu công việc, chỉ tháo khi đã ra khỏi khu vực bụi.
- Khi tháo, nhắm mắt và cúi đầu xuống để bụi đọng trên kính không rơi vào mắt.
Đeo kính cùng khẩu trang mà không bị mờ
Ở nơi nhiều bụi, người lao động thường phải đeo cả khẩu trang lẫn kính. Hơi thở ấm thoát lên từ mép trên khẩu trang gặp tròng kính lạnh hơn sẽ đọng thành hơi nước, làm kính mờ nhanh. Vài cách hạn chế:
- Bóp kẹp mũi của khẩu trang cho ôm sát sống mũi, để hơi thở đi xuống dưới thay vì đi lên.
- Đeo khẩu trang trước, kính sau, để phần dưới gọng kính tì lên mép trên khẩu trang, chặn thêm khe hở.
- Chọn tròng có chống đọng sương và giữ lớp phủ này bằng cách lau nhẹ, không dùng hoá chất mạnh.
- Chọn kính kín có lỗ thông gió gián tiếp: không khí lưu thông được mà bụi khó lọt vào.
Mua kính cho cả đội: vài lưu ý
Khi trang bị cho nhiều người, nên chọn một hai mẫu chính theo môi trường làm việc, rồi cho mỗi người thử đeo trước khi đặt số lượng lớn. Kính đeo khó chịu, cấn mũi, kẹp thái dương thì công nhân sẽ tháo ra ngay khi người giám sát quay đi. Chuẩn bị thêm một ít kính dự phòng ở kho, vì kính hay bị xước, rơi vỡ hoặc thất lạc. Nếu có người đeo kính cận, nhớ hỏi trước để chọn loại đeo trùm phù hợp.
Vệ sinh và bảo quản kính
- Xả kính dưới vòi nước trước để trôi bụi, rồi mới lau. Lau khô ngay trên kính đầy bụi sẽ làm xước tròng.
- Lau bằng khăn mềm, không dùng giấy nhám, khăn công nghiệp thô.
- Không dùng cồn mạnh, xăng, dung môi lau kính vì có thể làm hỏng lớp phủ.
- Cất trong túi hoặc hộp, không úp tròng xuống mặt bàn.
- Thay kính khi tròng xước nhiều làm nhìn mờ, hoặc gọng, dây đeo hỏng.
Bị bụi vào mắt thì làm gì?
Không dụi mắt. Rửa mắt bằng nhiều nước sạch, chớp mắt liên tục để bụi trôi ra. Với bụi xi măng, vôi, hoá chất, cần rửa mắt kỹ và lâu hơn, rồi đi khám ngay. Nơi làm việc có nhiều bụi hoặc hoá chất nên có bình rửa mắt hoặc bồn rửa mắt khẩn cấp gần khu vực làm việc.
Câu hỏi thường gặp
Người cận thị đeo kính bảo hộ thế nào?
Chọn kính kín loại đủ rộng để đeo trùm bên ngoài kính cận, hoặc kính bảo hộ có thể lắp tròng cận theo đơn.
Kính bảo hộ dùng được bao lâu?
Tuỳ cường độ sử dụng. Ở công trường bụi nhiều, tròng thường xước sau vài tháng. Khi nhìn qua kính thấy mờ, nên thay.
Kính chống bụi có chống được hoá chất bắn không?
Kính kín có viền kín thường chặn được giọt bắn. Với hoá chất nguy hiểm, nên chọn loại ghi rõ dùng cho hoá chất, có thể kèm tấm che mặt.
Bảo Hộ Việt Nam có sẵn nhiều mẫu kính bảo hộ lao động dạng hở và dạng kín. Xem thêm gợi ý ở bài top 10 kính bảo hộ lao động 3M. Tìm hiểu thêm tại Wikipedia (Goggles).