Quần áo bảo hộ lao động điện lực: yêu cầu về vải, kiểu dáng và cách chọn

Thợ điện, công nhân đường dây, nhân viên vận hành trạm phải làm việc ngoài trời, trên cao, cạnh thiết bị mang điện, có khi giữa đêm. Bộ đồ họ mặc không chỉ là đồng phục. Chọn quần áo bảo hộ lao động điện lực sai chất liệu có thể làm vết bỏng nặng hơn khi gặp tia hồ quang. Bài này tổng hợp các yêu cầu về vải, kiểu dáng, phụ kiện và cách đặt may cho đội thợ điện.

Thợ điện đối mặt những nguy cơ nào?

• Điện giật: chạm vào dây, thiết bị đang mang điện hoặc bị rò điện.
• Hồ quang điện: tia lửa điện cực nóng khi chập mạch, đóng cắt sai. Nhiệt từ hồ quang có thể làm cháy quần áo và gây bỏng nặng chỉ trong tích tắc.
• Ngã cao: leo cột, làm việc trên xe nâng, giàn giáo.
• Thời tiết: nắng nóng, mưa, làm việc ban đêm, khu vực có xe cộ qua lại.

Quần áo không chống được điện giật (việc đó thuộc về găng tay, giày, thảm cách điện và quy trình an toàn). Nhưng quần áo phù hợp sẽ giảm mức bỏng khi có hồ quang, giúp người khác nhìn thấy thợ điện khi làm việc đêm và chịu được điều kiện ngoài trời.

Yêu cầu về vải quần áo bảo hộ lao động điện lực

• Ưu tiên sợi tự nhiên (cotton) hoặc vải pha có tỷ lệ cotton cao: vải polyester, nylon dễ chảy nhão khi gặp nhiệt cao, dính vào da và làm vết bỏng nặng hơn.
• Vải chống cháy, chống hồ quang: với công việc có nguy cơ hồ quang lớn (đóng cắt tủ trung thế, làm việc gần thiết bị đang mang điện), nên dùng bộ đồ được chứng nhận chống hồ quang. Loại vải này có chỉ số chịu nhiệt hồ quang (thường ghi bằng cal/cm²), chỉ số càng cao thì càng chịu được nhiệt lớn.
• Độ dày vừa phải, bền: chịu được cọ xát khi leo cột, mang dụng cụ, nhưng vẫn thoáng để mặc ngoài trời.

Kiểu dáng cần có

1. Dài tay, quần dài: che kín da, hạn chế da trần tiếp xúc tia lửa, nắng và côn trùng.
2. Cổ tay, gấu quần có thể cài gọn: tránh vạt áo vướng vào thiết bị, dây cáp.
3. Hạn chế chi tiết kim loại lộ ra ngoài: ưu tiên khuy nhựa, khoá kéo có nẹp che. Kim loại dẫn điện và nóng lên nhanh.
4. Túi có nắp: đựng bút thử điện, sổ, dụng cụ nhỏ mà không rơi khi leo cao.
5. Dải phản quang: ở ngực, lưng, tay, ống quần, để dễ nhìn thấy khi làm việc ban đêm hoặc ven đường.
6. Rộng vừa phải: đủ thoải mái khi giơ tay, ngồi xổm, leo trèo, nhưng không thùng thình.

Đồ bảo hộ đi kèm cho thợ điện

Quần áo chỉ là một phần trong bộ trang bị. Một thợ điện cần thêm:

• Găng tay cách điện đúng cấp điện áp.
• Giày hoặc ủng cách điện.
• Thiết bị an toàn chống điện giật như thảm cách điện, sào thao tác, bút thử điện.
• Mũ bảo hộ có quai cằm, kính hoặc tấm che mặt khi thao tác đóng cắt.
• Dây đai an toàn toàn thân khi làm việc trên cao.

Đặt may quần áo bảo hộ lao động điện lực cho đơn vị

1. Xác định mức nguy cơ: đội nào làm điện hạ thế thông thường, đội nào thao tác trung thế, có nguy cơ hồ quang. Hai nhóm này cần loại vải khác nhau.
2. Chọn vải và màu: theo nhận diện của đơn vị (nếu có quy định riêng) và theo điều kiện làm việc.
3. Lấy số đo hoặc size: tổng hợp chiều cao, cân nặng từng người để chọn size, tránh may đồng loạt một cỡ.
4. In, thêu logo, tên đơn vị: giúp nhận diện tại hiện trường và tạo sự chuyên nghiệp.
5. Đặt dư một ít: cho người mới, người cần thay khi áo rách, cháy.

Mặc thế nào cho đúng khi ra hiện trường?

Có bộ đồ tốt nhưng mặc sai thì vẫn mất tác dụng. Trước khi bắt đầu công việc, thợ điện nên tự kiểm tra:

• Cài kín khuy áo, kéo khoá lên cao, không để hở ngực, không xắn tay áo.
• Không mặc áo lót, áo giữ nhiệt bằng vải tổng hợp bên trong bộ đồ chống hồ quang. Nếu bên ngoài bị hồ quang, lớp vải tổng hợp bên trong vẫn có thể chảy dính vào da.
• Bỏ trang sức kim loại: nhẫn, vòng tay, dây chuyền, đồng hồ dây kim loại dễ dẫn điện và nóng lên rất nhanh.
• Không để bật lửa, chai xịt dễ cháy trong túi áo.
• Kiểm tra quần áo khô ráo: áo ướt mồ hôi hay nước mưa sát người làm tăng nguy cơ khi có sự cố điện.

Người phụ trách đội nên nhắc lại các điểm này trong buổi giao ca hoặc trước khi lên cột. Chỉ mất một phút, nhưng giúp mọi người hình thành thói quen.

Giặt và bảo quản

• Giặt theo hướng dẫn trên nhãn. Với vải chống cháy, không dùng thuốc tẩy, nước xả có thể làm giảm khả năng chống cháy.
• Không để quần áo dính dầu mỡ lâu ngày, vì dầu mỡ là chất dễ cháy.
• Thay mới khi vải rách, mòn mỏng, cháy xém, dải phản quang bong tróc.

Câu hỏi thường gặp

Quần áo kaki thường có dùng cho thợ điện được không?
Với công việc điện dân dụng, hạ thế thông thường, bộ kaki có tỷ lệ cotton cao, dài tay là lựa chọn phổ biến. Với công việc có nguy cơ hồ quang lớn, nên dùng bộ đồ chống hồ quang chuyên dụng.

Quần áo có cách điện không?
Không. Quần áo bảo hộ thông thường không có tác dụng cách điện. Phải dùng găng tay, giày, thảm cách điện và làm đúng quy trình.

Mùa hè nóng, thợ điện có mặc áo ngắn tay được không?
Không nên khi làm việc với điện. Nên chọn vải thoáng khí, màu sáng để đỡ nóng, nhưng vẫn dài tay.

Bảo Hộ Việt Nam có sẵn quần áo bảo hộ lao động vải kaki, Pangrim Hàn Quốc, có phản quang, và nhận in thêu logo cho đơn vị, ví dụ bộ kaki liên doanh kèm phản quang. Tìm hiểu thêm về hồ quang điện tại Wikipedia (Arc flash).