Đeo nút tai mà vẫn nghe rõ tiếng máy chạy thì gần như chắc chắn là đeo sai. Bài này hướng dẫn cách đeo nút tai chống ồn đúng từng bước cho cả hai loại phổ biến (nút xốp và nút silicon có thân cầm), cách tự kiểm tra đã đeo kín hay chưa, và những lỗi khiến nút tai giảm ồn kém hơn nhiều so với con số in trên bao bì.
Vì sao phải đeo nút tai đúng cách?
Tiếng ồn lớn kéo dài làm tổn thương các tế bào lông trong tai trong. Tổn thương này tích luỹ dần, không đau, và không hồi phục. Người lao động thường chỉ nhận ra khi đã nghe kém: phải hỏi lại khi nói chuyện, mở tivi to hơn người nhà, hoặc ù tai sau mỗi ca làm.
Ở Việt Nam, QCVN 24:2016/BYT quy định mức tiếp xúc tiếng ồn cho phép tại nơi làm việc là 85 dBA trong 8 giờ. Mức ồn càng cao thì thời gian được phép tiếp xúc càng ngắn. Xưởng cơ khí, nhà máy dệt, công trường có máy khoan, máy cắt bê tông thường vượt ngưỡng này, nên người làm việc ở đó cần đồ bảo vệ tai.
Nút tai chỉ phát huy tác dụng khi bịt kín ống tai. Chỉ cần hở một khe nhỏ, âm thanh lọt qua và mức giảm ồn thực tế có thể chỉ còn một phần nhỏ so với thông số nhà sản xuất. Vì vậy, đeo đúng quan trọng không kém chọn đúng loại.
Chuẩn bị trước khi đeo
- Rửa tay sạch. Nút tai đi thẳng vào ống tai. Tay dính dầu máy, bụi xi măng hay hoá chất dễ gây viêm tai.
- Kiểm tra nút tai. Nút xốp phải còn đàn hồi, không bẩn, không rách. Nút silicon không nứt, không biến dạng.
- Chọn đúng cỡ. Ống tai mỗi người một khác. Nếu đeo vào thấy đau hoặc nút tai cứ tụt ra, hãy thử cỡ khác hoặc kiểu khác.
Cách đeo nút tai chống ồn loại xốp (dùng một lần)
Nút xốp như nút tai chống ồn 3M 1110 hay FEP-03 có giá rẻ, êm và giảm ồn tốt, nhưng phải làm đủ 4 bước dưới đây.
- Vê nhỏ nút tai. Dùng ngón cái và ngón trỏ vê nút xốp thành một thỏi thật nhỏ, thật chặt, không có nếp gấp. Vê chậm, đều tay; nút càng nhỏ càng dễ vào sâu.
- Kéo vành tai. Vòng tay qua phía sau đầu, nắm phần trên của vành tai bên kia rồi kéo nhẹ lên trên và ra sau. Động tác này làm thẳng ống tai để nút đi vào dễ hơn.
- Đưa nút vào ống tai. Nhanh tay đưa nút đã vê vào sâu trong ống tai, trước khi nút kịp nở ra. Phần lớn thân nút nên nằm trong ống tai, chỉ để lộ một chút phía ngoài.
- Giữ yên 20–30 giây. Dùng đầu ngón tay giữ nút tại chỗ để nút nở ra, ôm kín thành ống tai. Lúc này tiếng xung quanh sẽ nghe nhỏ và trầm hẳn đi.
Làm lần lượt từng bên tai. Nếu nút nở ra trước khi vào hết, hãy tháo ra, vê lại từ đầu thay vì cố ấn vào.
Cách đeo nút tai chống ồn loại silicon có thân cầm (dùng nhiều lần)
Loại nút có nhiều tầng mềm như nút tai chống ồn 3 tầng không cần vê. Cách đeo như sau:
- Cầm nút ở phần thân (cuống) phía ngoài, không chạm tay vào phần đút vào tai.
- Vòng tay qua sau đầu, kéo vành tai lên trên và ra sau như với nút xốp.
- Đẩy nút vào ống tai, vừa đẩy vừa xoay nhẹ cho đến khi thấy kín. Tầng trong cùng phải nằm hẳn trong ống tai.
Loại này tiện cho người phải tháo ra đeo vào nhiều lần trong ca, vì không phải vê và tay ít chạm vào phần đi vào tai.
Cách kiểm tra đã đeo nút tai kín hay chưa
Sau khi đeo, đứng ở chỗ ồn và thử ngay hai cách sau:
- Thử bằng tay: khum hai bàn tay úp kín lên hai tai rồi bỏ ra. Nếu tiếng ồn gần như không đổi, nút tai đã kín. Nếu úp tay vào thấy nhỏ đi rõ rệt, nút tai đang hở, cần đeo lại.
- Thử bằng giọng nói: nói to một câu. Khi nút tai kín, giọng của chính mình sẽ nghe trầm, to và vang hơn bình thường.
Với nút xốp, nhìn từ phía trước mặt mà thấy nút lòi ra nhiều thì thường là chưa vào đủ sâu.
Chỉ số NRR trên bao bì nói lên điều gì?
NRR (Noise Reduction Rating) là mức giảm ồn tính bằng decibel (dB) mà nhà sản xuất đo được trong phòng thí nghiệm. Ví dụ, nút tai ghi NRR 33 nghĩa là trong điều kiện thử nghiệm, người đeo đúng cách giảm được khoảng 33 dB.
Ngoài thực tế, mức giảm thường thấp hơn con số này khá nhiều, vì người lao động không đeo chuẩn như trong phòng thử. Vì vậy, khi chọn nút tai, đừng chỉ nhìn NRR cao nhất. Hãy chú ý thêm mấy điểm:
- Vừa với ống tai: nút vừa cỡ, đeo thoải mái thì người lao động mới chịu đeo suốt ca. Đeo đủ thời gian quan trọng hơn vài dB chênh lệch.
- Không giảm ồn quá mức cần thiết: ở nơi ồn vừa phải, nút giảm quá mạnh khiến người đeo không nghe được còi báo, tiếng gọi, dễ mất an toàn.
- Phù hợp kiểu làm việc: tháo đeo nhiều lần thì chọn loại có thân cầm hoặc có dây; đeo liền cả ca thì nút xốp êm hơn.
Đeo đúng kỹ thuật giúp chiếc nút giá vài nghìn đồng phát huy gần đúng thông số in trên bao bì.
6 lỗi hay gặp làm nút tai giảm ồn kém
- Không vê đủ nhỏ nên nút chỉ nằm ở cửa ống tai.
- Không kéo vành tai nên nút đi lệch, không ôm kín.
- Đeo một bên hoặc tháo ra giữa ca vì khó chịu. Chỉ cần không đeo một thời gian ngắn ở chỗ rất ồn là mức bảo vệ cả ca đã giảm đáng kể.
- Dùng lại nút xốp đã bẩn, mất đàn hồi. Nút không còn nở đều nên không kín.
- Đút nút tai bằng tay bẩn, gây ngứa, viêm, rồi bỏ không đeo nữa.
- Nghĩ rằng nút có chỉ số NRR cao là đủ, bất kể đeo thế nào. Chỉ số NRR được đo trong phòng thí nghiệm với cách đeo chuẩn. Đeo sai thì mức giảm thực tế thấp hơn nhiều.
Bảo quản và thay nút tai
- Nút xốp: loại dùng một lần. Thay khi bẩn, rách, xẹp hoặc vê xong không còn nở lại đều.
- Nút silicon dùng lại: rửa bằng nước ấm với xà phòng nhẹ, để khô tự nhiên, cất trong hộp đựng. Thay khi nút cứng, nứt hoặc không còn kín.
- Không dùng chung nút tai với người khác.
- Nếu tai đang đau, chảy dịch hoặc đang điều trị bệnh về tai, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng nút tai.
Khi nào nên dùng ốp tai thay cho nút tai?
Nút tai gọn, mát, đeo được cùng mũ bảo hộ và kính. Tuy vậy, có trường hợp ốp tai chống ồn phù hợp hơn:
- Người phải ra vào khu vực ồn liên tục, cần tháo đeo nhanh.
- Người khó đeo nút tai kín (ống tai nhỏ hoặc cong).
- Khu vực rất ồn: có thể đeo nút tai bên trong và ốp tai bên ngoài để tăng mức bảo vệ.
Câu hỏi thường gặp
Đeo nút tai có còn nghe được người khác nói không?
Có, nhưng nhỏ hơn. Ở chỗ ồn, nhiều người thấy nghe tiếng nói rõ hơn vì tiếng máy bị giảm mạnh hơn.
Nút tai có dây và không dây khác gì nhau?
Loại có dây không bị rơi mất khi tháo ra giữa ca, tiện treo trên cổ. Khả năng giảm ồn phụ thuộc vào thân nút, không phụ thuộc vào dây.
Đeo nút tai cả ca có hại không?
Nếu tay sạch, nút sạch và đeo vừa cỡ thì có thể đeo suốt ca. Thấy đau hoặc ngứa kéo dài thì nên đổi loại khác.
Bảo Hộ Việt Nam có sẵn nhiều loại nút tai chống ồn dạng xốp, silicon, có dây và không dây cho xưởng sản xuất và công trường. Doanh nghiệp cần tư vấn chọn loại theo mức ồn thực tế, hoặc cần báo giá số lượng lớn, hãy liên hệ để được hỗ trợ. Tìm hiểu thêm về cơ chế giảm ồn của nút tai tại Wikipedia (Earplug).